parentyfikacja, role w rodzinie, dziecko krzywdzone Wartykule zaprezentowano wyniki badań dyskusji na wybranych forach zwykle identyfikowanych dopiero w dorosłym życiu osoby Parentyfikacja może mieć miejsce, gdy rodzic ma upośledzenie fizyczne lub emocjonalne, takie jak: Rodzic był zaniedbywany lub maltretowany jako dziecko. Rodzic ma stan zdrowia psychicznego. Rodzic ma zaburzenie używania alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Rodzic lub rodzeństwo jest niepełnosprawne lub cierpi na poważną chorobę. Narcystyczna matka: Dziedzictwo zniekształconej miłości. Jak sobie z nim poradzić w dorosłym życiu? - Ebook written by Małgorzata M. Podniesińska. Read this book using Google Play Books app on your PC, android, iOS devices. Download for offline reading, highlight, bookmark or take notes while you read Narcystyczna matka: Dziedzictwo zniekształconej miłości. Jak sobie z nim poradzić Jak każdy postęp w społeczeństwie, zdobywanie nowych wolności pociąga za sobą proces asymilacji i stabilizacji w grupach. Tak więc wznawianie czynności klasyfikowanych dla dzieci w dorosłym życiu (takich jak gry wideo) jest postrzegane jako całkowicie uzasadnione, o ile nie wiąże się to z unikaniem odpowiedzialności za własną #dziecko #rodzice #relacje #emocje #przywiązanie #parentyfikacja W naszej kulturze „grzeczne” dziecko, łatwe w obsłudze to jest to, które się nie domaga Osoby z doświadczeniem parenty- ści doświadczały odwrócenia ról, mogą mieć fikacji mogą mieć poczucie nieadekwatności, trudności w budowaniu relacji romantycznych niższe poczucie własnej wartości i być bar- (Mayseless, Scharf, 2009) i mogą odczuwać dziej skłonne do odczuwania wstydu (Wells, niższą satysfakcję ze Parentyfikacja w rodzinach z problemem alkoholowym Parentification in families with alcohol-related problems Iwona Grzegorzewska* relacji w życiu dorosłym [5]. Nie bez znaczenia Parentyfikacja odnosi się do odwrócenia ról. Oznacza to, że synowie lub córki przyjmują w rodzinie rolę swoich rodziców. To termin zaproponowany przez psychiatrę Ivana Boszormenyi-Nagy, choć jest bardzo popularny w kontekście terapii rodzinnych pod innymi podobnymi nazwami, jak np. rodzicielstwo dzieci. Ich świat staje na głowie – w tym czasie wykształcają różne sposoby funkcjonowania, które okazują się skuteczne w tej trudnej sytuacji, nie spełniają już jednak swojej roli w życiu dorosłym. Niestety, parentyfikacja wciąż jest nieprawidłowo interpretowana przez otoczenie i środowisko dziecka. funkcjonowania w dorosłym życiu. Dodatkowo zwrócono uwagę na potrzebę i kie-runki przyszłych badań nad parentyfikacją, ponieważ dopiero dogłębne poznanie zjawiska na poziomie opisowym oraz wyjaśniającym może zwiększyć skuteczność działań podejmowanych z rodzinami, w których jest ono obecne (m.in. przez kształ- c0ih1. Życie dla każdego z nas pisze oddzielny scenariusz. Doświadczamy różnych sytuacji, które w mniejszym lub większym stopniu wpływają na to, kim się stajemy. Każdy stara się odnaleźć w trudnych okolicznościach najlepiej, jak tylko potrafi, choć bywa to czasem kosztowne (w sensie psychicznym). Czasami po prostu nie mamy wyjścia i bierzemy odpowiedzialność za różne sprawy. Jednak nie jest tak, że dotyczy to tylko dorosłych. Sprawa ta dotyczy przede wszystkich tych najmłodszych, czyli które stoją tuż za tym, że dziecko musi szybciej dorosnąć jest wiele. Wśród nich można na pewno wymienić „nieobecność rodziców” wynikająca np. z powodu rozwodu, poważnej choroby lub śmierci bliskiej osoby; nadużywania alkoholu i agresywności rodziców; oraz niezaradności i dojrzałości. Dla dziecka rodzic jest po prostu wszystkim. Całym światem, więc jest w stanie zrobić wszystko, aby go nie stracić. To dlatego potrafi zrezygnować ze swoich potrzeb i przejmować cudze obowiązki. W psychologii taka sytuacja nazywa się to jest parentyfikacja?Parentyfikacja to sytuacja w życiu dziecka, kiedy przejmuje ono obowiązki i zadania, które powinny spoczywać na rodzicach, czyli osobach dorosłych. Dziecko rezygnuje wtedy ze swoich własnych potrzeb i wykonuje czynności, które są ponad jego możliwości parentyfikacji dochodzi wtedy, kiedy dziecko regularnie przez dłuższy czas spełnia oczekiwania rodziców/rodzica (często nieświadomie), które są ponad jego możliwości. Oczywiście pisząc o parentyfikacji, a co za tym idzie, wykonywaniu przez dziecko czynności, które są ponad jego możliwości psychiczno-fizyczne – nie mam na myśli tych epizodów, które się czasami zdarzają, np. sytuacje związane z małymi – wielkimi bohaterami, którzy udzielają pierwszej pomocy, wzywają straż pożarną i podejmują dorosłe decyzje w kryzysowych oraz jednorazowych parentyfikacjiJeżeli chodzi o parentyfikację, to można wyróżnić dwa podstawowe rodzaje, które grupują w pewien sposób zachowania dziecka związane z przejmowaniem roli. Wyróżnia się parentyfikację instrumentalną oraz parentyfikację instrumentalnej doświadcza dziecko, które z jakiegoś powodu wchodzi w jedną z trzech ról: służącego, opiekuna rodzica oraz opiekuna rodzeństwa. Wśród przyczyn odpowiadających za pojawienie się tego rodzaju parentyfikacji można wymienić chorobę, starość, ale też „nieobecność” rodzica (z powodu zmagań związanych ze stratą, trudnymi zdarzeniami, alkoholizmem, przemocą). O parentyfikacji instrumentalnej mówi się także wtedy, kiedy dziecko zmuszane jest do tego, aby zarabiać o parentyfikacji emocjonalnej, mówi się w trzech sytuacjach. Pierwszej, kiedy dziecko jest mediatorem/buforem we wszelkich konfliktach rodzinnych. Drugiej, w sytuacjach, gdy jeden z rodziców choruje i staje się terapeutą, aby rozśmieszać, pocieszać, ratować i dawać wsparcie. Trzeciej, kiedy dziecko (zazwyczaj nieświadomie) zostaje partnerem – również seksualnym dla jednego ze swoich rodziców. W takim przypadku mówi się przede wszystkim o przekroczeniu granicy cielesnej i wykorzystywaniu parentyfikacjiUstalmy jedno: dla każdego dziecka dużym obciążeniem jest doświadczanie parentyfikacji. Dziecko, wchodząc w rolę rodzica nie ma takich możliwości psychiczno-fizycznych, aby nie odbyło się to jego kosztem. Niezależnie od tego, czy mowa jest o parentyfikacji emocjonalnej, czy też instrumentalnej – dziecko rezygnuje ze swoich potrzeb i na pierwszym miejscu stawia kogoś innego. Wpływa to nie tylko na ich obecne życie, ale również na jego przyszłość. Przez takie doświadczenia dziecko (a później dorosła osoba) wykształca u siebie schemat funkcjonowania oparty na czym w dorosłości zmagają się parentyfikowane dzieci?Mają niską samoocenę oraz poczucie własnej swoje decyzje od innych się/rezygnują ze swoich potrzeb na rzecz zaspokajania potrzeb do sytuacji odczuwają poczucie wstydu i problem z rozpoznawaniem i regulacją emocji, (np. aleksytymia).Z obawy przed porażką nie realizują słabe granice i problem z ich w poczuciu dowierzają sobie oraz własnym umiejętnościom i obawiają się tego, że nie spełnią własnych oczekiwań i innych (tzw. syndrom oszusta).Mają potrzebę opiekowania się innymi osobami, jednocześnie mają problem z przyjmowaniem pomocy/opieki od kontrolują swoje zachowanie/ to, co mówią, z obawy przed się z realizacji swoich jak ze wszystkim, tak i z parentyfikacją jest tak, że kij ma dwa końca. O ile w tym tekście skoncentrowałam się bardziej na negatywnych konsekwencjach parentyfikacji, to niektórzy mówią także o tej pozytywnej stronie. Wśród pozytywnych aspektów wymienia się – samodzielność, odpowiedzialność, odporność na sytuacje stresowe, wyższy poziom odporności psychicznej, itp. Parentyfikacja powoduje, że dziecko wraz z przejęciem roli rodzica traci swoje dzieciństwo. Jednak prędzej lub później przychodzi taki moment w dorosłym życiu, kiedy stara się zaspokoić swoje potrzeby z dzieciństwa – bo to dziecko nadal jest w tym dorosłym sobie pomóc z konsekwencjami parentyfikacji? Oczywiście można sięgać po różnego rodzaju warsztaty, literaturę specjalistyczną, jednak najbardziej pomocna w tej kwestii jest terapia. Parentyfikacja to bardzo złożony temat, jednak mam nadzieję, że niniejszym tekstem choć trochę przybliżyłam jego A. Paszelke | i terapeutka terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach. Autorka e-booka dla kobiet "Z miłością dla siebie. Jak nauczyć się dbać o siebie na co dzień". Pomaga kobietom w budowaniu wewnętrznej siły dzięki pracy z uważnością i emocjami. Malina przygotowywała ślub z Michałem, jednak słowo "przygotowywała" jest w tej historii nadużyciem, ponieważ nie miała wpływu nawet na suknię. Kiedy ona chciała coś skromniejszego i romantycznego w klimacie boho, jej mama stwierdziła, że każdy na sali ma wiedzieć, gdzie jest panna młoda i właśnie w taki sposób Malina skończyła w wielkiej bezie. Tak samo jej mama wybrała liczbę gości, miejsce wesela, a nawet menu. Dlaczego Malina się na to zgodziła? Swoje zrobiły szantaże i mówienie o tym, co dziecko jest to winne rodzicom. Oto jeden z przykładów parentyfikacji w dorosłym życiu. Jak wygląda parentyfikacja w dorosłym życiu? O tym, jak rozpoznać parentyfikację w dzieciństwie pisaliśmy we wcześniejszym wpisie, dzisiaj skupimy się na tym, jak wygląda sparentyfikowany dorosły. O takiej sytuacji mówimy, gdy rodzic od najmłodszych lat wpaja dziecku, że jest od niego fizycznie i emocjonalnie zależne. W tym celu przenosi na niego ciężar prowadzenia gospodarstwa domowego, obowiązek opieki nad sobą, młodszym rodzeństwem lub powierza mu swoje sekrety - posiada cechy toksycznego dorosłego. Negatywnymi skutkami takiego traktowania dziecka jest jego wieczne poczucie winy, działanie pod wypływem wewnętrznego krytyka, perfekcjonizm, nadmierna odpowiedzialność, brak umiejętności odczuwania przyjemności i odpoczynku. Przez taki zestaw zachowań dorosły sparentyfikowany nie potrafi odciąć się od rodzica. Dodajmy, że nie ma mowy o parentyfikacji wówczas, gdy choruje rodzic dorosłego człowieka i ten postanawia się nim zająć. W takiej sytuacji pomoc jest chwilowa. O parentyfikacji mówimy wtedy kiedy dziecko nie ma wyboru. Jest wewnętrznie zmuszone, by pomagać rodzicom nawet wtedy, gdy ich problemy są wyimaginowane i wymyślone np. "mam wielki dom, wy jesteście młodzi, powinniście zamieszkać ze mną". Jakie są konsekwencje parentyfikacji dorosłego? Sparentyfikowany dorosły wiecznie przeżywa wewnętrzny kryzys - robi to, czego oczekuje od niego rodzic, a nie to, na co ma ochotę. Tłumi swoją asertywność, a przez fakt, że rodzic go chwali, czuje, że pomagając mu, robi dobrze. Nigdy nie wykształcił w pełni swojego "ja", jest stopiony z rodzicem i pozostaje w jego ukryciu. Poświęca swoje potrzeby na rzecz zaspokajania potrzeb innych. Tłumi w sobie złość i asertywność, co obraca się w zaburzenia psychosomatyczne. Niewyrażone emocje wcale się nie rozpływają, tylko człowiek nie ma z nimi kontaktu. Dają o sobie znać w postaci bólów brzucha, głowy, astmy, alergii, a nawet depresji. Przykłady parentyfikacji w dorosłym życiu Jak wygląda codzienność sparentyfikowanego dorosłego? Jest w nim za dużo jego rodziców. Mogą oni podejmować za niego ważne decyzje jak np. w przypadku ślubu czy wyboru mieszkania. Mogą utrudniać młodemu człowiekowi separację i opuszczenie rodzinnego domu. Może dojść do tego, że chcą mieszać razem z dorosłym dzieckiem - czy to u niego, czy w domu rodzinnym. Są to mamy, które obwiniają synowe za niedostateczną troskę nad synem np. poprzez zarzucanie, że chodzi źle ubrany, że niezdrowo je itd. Mogą ciągle wymyślać coraz to nowe problemy, by dziecko do nich przyjechało np. cieknący kran, koszenie trawy, przeciekający dach, konieczność zrobienia zakupów itd. Parentyfikacja jest terminem oznaczającym odwrócenie ról w rodzinie. Dotyczy dzieci, które zbyt wcześnie musiały stać się dorosłe, ponieważ znalazły się w sytuacjach, w których musiały pełnić funkcję opiekuna lub partnera swojego rodzica, a obciążenie, które dźwigały, przekraczały możliwości radzenia sobie. Rozpoznanie parentyfikacji jest niezwykle ważne, ponieważ pomaga w naprawie i uzdrowieniu relacji w rodzinie. Parentyfikacja jest terminem oznaczającym odwrócenie ról w rodzinie. Dotyczy dzieci, które zbyt wcześnie musiały stać się dorosłe, ponieważ znalazły się w sytuacjach, w których musiały pełnić funkcję opiekuna lub partnera swojego rodzica, a obciążenie, które dźwigały, przekraczały możliwości radzenia sobie. Rozpoznanie parentyfikacji jest niezwykle ważne, ponieważ pomaga w naprawie i uzdrowieniu relacji w rodzinie. Parentyfikacja jest bardzo ważnym tematem, o którym niestety niewiele się mówi. Jakie są rodzaje parentyfikacji? Wyróżniamy: parentyfikację o charakterze instrumentalnym — wówczas dziecko zajmuje się chorym rodzicem, sprząta, gotuje, robi zakupy, opiekuje się rodzeństwem lub parentyfikację o charakterze emocjonalnym — dziecko jest terapeutą rodzica, słucha jego zwierzeń, pociesza go. Takie dzieci są zwykle traktowane z podziwem dla ich oddania i tego, jak sobie radzą. Niestety niewiele osób zdaje sobie sprawę z tragicznych konsekwencji, jakie wynikają z odwrócenia ról w rodzinie. Parentyfikacja — czym skutkuje? Doświadczenie parentyfikacji odbiera dzieciom ich dzieciństwo i nadwyręża zdrowie psychiczne. Pozbawia poczucia bezpieczeństwa, akceptacji, miłości. Dzieci, które doświadczyły parentyfikacji: znacznie częściej chorują na depresję, odczuwają wzmożony wstyd, wykazują niskie poczucie wartości, stale zabiegają o czyjeś względy często brakuje im wyczucia granic oraz świadomości własnych potrzeb, niejednokrotnie mają problemy z nawiązywaniem relacji z innymi ludźmi, unikają bliskości, dewaluują swoje ciało, cierpią na zaburzenia seksualne. Najczęściej są nieświadome sytuacji, w której się znalazły, przez co uważają się za bardziej dojrzałych od rówieśników i lepiej przystosowanych społecznie. Dorosłe dzieci Katarzyna Schier, psycholożka i autorka książki Dorosłe dzieci tłumaczy to pewnymi funkcjami regulacyjnymi, jakie bierze na siebie dziecko. Jeśli jest ono całkiem zależne od rodziców, będzie robić wszystko, aby zamiast swoich, zaspokoić najpierw ich potrzeby. Będzie nieustannie obserwować ich stany emocjonalne; sprawdzać, co można dla nich zrobić. Tym sposobem wejdzie w rolę rodzica. Jak twierdzi Bruce Lackie z Uniwersytetu w Maine, parentyfikacji doświadcza najczęściej najstarsze dziecko, które jest wybierane przez rodziców. Gdy wybór padnie na chłopca, jest duże prawdopodobieństwo, że stanie się on powiernikiem matki albo będzie obsadzony w roli głowy rodziny, odpowiedzialnej za utrzymanie domu. Kiedy parentyfikacja staje się przemocą Według psychologów na całym świecie patologiczne odwrócenie ról w rodzinie jest formą przemocy, której się nie dostrzega. Na pierwszy rzut oka taka sytuacja może wzbudzać podejrzeń. Tymczasem dziecko musi pomieścić w świadomości sprzeczne obrazy. Oczywiste jest to, że parentyfikacja prowadzi do traumy, ale niewiele osób wie, że oprócz schorzeń psychicznych, cierpi także ciało: silne napięcia wywołują na przykład dolegliwości psychosomatyczne. Można też odczuwać wyczerpanie, mieć kłopoty z seksualnością czy zmysłowością. Deformacji ulegają także relacje, gdyż trudno w nich o równość i zaspokojenie własnych potrzeb, ponieważ zbyt silny jest przymus opiekowania się innymi. Katarzyna Schier mówi także o ryzyku aleksytymii, czyli braku znajdowania słów dla odczuwanych emocji. Niedojrzali rodzice Zdaniem francuskiej psychoterapeutki Gisèle Harrus-Révidi rodzice, którzy dokonują parentyfikacji, są niedojrzali, skupieni na sobie, niewrażliwi na potrzeby innych, hipochondryczni, nieakceptujący upływu czasu (często sprawiają wrażenie młodszych, niż są). Czynników sprzyjających odwróceniu ról w rodzinie jest sporo: choroba rodzica, uzależnienie, pracoholizm problemy finansowe, samotność, izolacja. Prawdopodobieństwo, że dziecko, które znalazło się w takiej sytuacji, również w dorosłym życiu wciąż będzie miało tendencję do poświęcania i zabiegania o względy innych, czując jednocześnie smutek i poczucie niespełnienia. Takie doświadczenie skutkować może ciągłym życiem w masce, w którym prawdziwe, zdrowe Ja pozostanie w ukryciu. Czy parentyfikacja może mieć pozytywne strony? Jeżeli sytuacja pojawiła się jednorazowo np. gdy podczas pożaru dziecko zadzwoniło na straż pożarną i dziecko otrzymało komunikat, że to, co zrobiło było "wielkie", można mówić o pozytywnym wymiarze parentyfikacji. Katarzyna Schier dodaje także, że dla dzieci, których rodziny potrafią okazać wdzięczność za ich opiekuńczość, parentyfikacja nie musi być tak niszcząca. Trudne doświadczenia w relacji z rodzicami mogą rozwinąć w nich poczucie odpowiedzialności, empatię, otwartość na innych, gotowość wspierania. Osoby, które doznały parentyfikacji, często znajdują zatrudnienie w zawodach związanych z pomaganiem – zostają lekarzami, pielęgniarkami, pracownikami socjalnymi albo terapeutami. Jak można sobie pomóc? Osoby, które doświadczyły parentyfikacji, mają skłonność do wypierania uczuć, jakie żywią względem ważnych osób. Katarzyna Schier widzi jednak ratunek w psychoterapii, która może pomóc takim osobom przepracować doświadczenie parentyfikacji. Książki o parentyfikacji Poniżej przedstawiamy książki, które poszerzają wiedzę na temat zjawiska odwrócenia ról w rodzinie. Są to: Schier K., Dorosłe dzieci, Warszawa 2017 Bettelheim B., Wystarczająco dobrzy rodzice. Jak wychowywać dziecko?, Poznań 2012 Chase N. D, Burdened Children. Theory, Research and Treatment of Parentification, London 1999 Forward S., Buck C., Toksyczni rodzice, Warszawa 2013 Zobacz także: Co dzieje się z psychiką dzieci? Coraz więcej problemów, coraz mniej lekarzy Dlaczego dzieci chorują na depresję? Dobrzy rodzice czyli jacy? DOROSŁE DZIECI – O ZJAWISKU PARENTYFIKACJI Kim są Dorosłe Dzieci? Dzieci w roli dorosłych – wykazujące się rozwiniętymi nad wiek umiejętnościami radzenia sobie, postrzegane jako dzielne, pomocne, lojalne. Dzieci, które wcześnie w życiu uczą się pracować, zarabiać, opiekować się chorym członkiem rodziny, być powiernikiem problemów rodzica. Te, które swoje dziecięce potrzeby i naturalny rozwój musiały zostawić na rzecz pseudodorosłości. I te, które potem z trudem odnajdują się w prawdziwym dorosłym życiu. Ich doświadczenie przedwczesnego wchodzenia w dorosły świat przy deficycie opieki ze strony rodziców zostało opisane jako parentyfikacja. Czym jest parentyfikacja? Określenia „parentyfikacja” używamy do opisu przewlekłej sytuacji, w której dziecko pełni funkcję opiekuna lub partnera dla swojego rodzica. Inaczej jest to odwrócenie ról w rodzinie – dziecko, zamiast otrzymywać opiekę, jest nią obarczone. O parentyfikacji mówimy, gdy obciążenie, które to ze sobą niesie dla dziecka, przekracza jego możliwości radzenia sobie. Osoby, które w swoim życiu były „rodzicami” lub „partnerami” swoich rodziców, w dorosłości często cierpią na depresję, mają niskie poczucie własnej wartości, przeżywają wzmożony wstyd i poczucie winy, mają problemy w relacjach z ludźmi, unikają bliskości, cierpią na zaburzenia psychosomatyczne, mają problemy z fizycznym lub/i emocjonalnym odseparowaniem się od rodziny pochodzenia. Polska psychoanalityczka Katarzyna Schier dokonała szerokiej analizy sytuacji dziecka, które zostaje przez rodziców postawione wobec wyzwania odwrócenia emocjonalnej lub instrumentalnej opieki, przekraczającego jego możliwości adaptacyjne. Schier opisuje, jak w efekcie tego procesu u dziecka wytwarzają się zarówno nadzwyczajne umiejętności, jak i trwałe deficyty rozwojowe w obszarze przywiązania i zaufania. Dlaczego dziecko staje się „dorosłe”? Zjawisko parentyfikacji Schier odnosi do teorii przywiązania autorstwa brytyjskiego psychiatry i psychoanalityka Johna Bowlby`ego. Teoria ta mówi, że dziecko od urodzenia poszukuje kontaktu z dorosłym, ponieważ ta więź zapewnia mu przetrwanie. Jeżeli dorosły nie spełnia tej funkcji, sytuacja ulega odwróceniu i dziecko uruchamia w sobie system opieki wobec rodzica. Jego indywidualne potrzeby związane z więzią muszą wówczas zostać wycofane, gdyż tylko taka strategia umożliwia utrzymanie bliskości z rodzicami. Jakie funkcje pełni „dorosłe” dziecko? Opieka dziecka nad rodzicem może mieć charakter instrumentalny lub/i emocjonalny. To, co jest wspólne dla obu rodzajów parentyfikacji, to fakt, żedziecko istnieje poprzez funkcję, którą pełni. Schier wymienia typowe dla każdego z rodzajów parentyfikacji role, pełnione przez dziecko w rodzinie. Parentyfikację instrumentalną rozumie się jako troskę o fizyczną egzystencję rodziny. Dziecko jest wówczas odpowiedzialne za zarabianie pieniędzy, opiekę nad rodzeństwem lub chorym rodzicem, sprzątanie, robienie zakupów czy gotowanie. Dziecko pełni więc rolę Służącego, Opiekuna rodzica lub Opiekuna rodzeństwa. Parentyfikacja emocjonalna dotyczy zaspokajania przez dziecko emocjonalnych, społecznych, a nawet seksualnych potrzeb opiekunów. Dziecko jest powiernikiem rodzica, rozjemcą w konfliktach pomiędzy rodzicami, emocjonalnym wsparciem dla rodzica, kontenerem dla jego trudnych emocji lub partnerem, w tym również partnerem seksualnym. Dziecko pełni więc rolę Bufora/ Mediatora w konfliktach, Terapeuty/ Powiernika lub Partnera życiowego/Partnera seksualnego. Kiedy parentyfikacja jest destrukcyjna? Często mamy do czynienia z sytuacją, w której dzieciom są powierzane odpowiedzialne zadania, typowo przypisane dorosłym. Dziecko dzięki przejmowaniu funkcji i zadań osoby dorosłej może rozwijać swoją sprawczość i nabywać nowych kompetencji. Można powiedzieć, że jest to dobre dla jego rozwoju, o ile odpowiada jego możliwościom zwiazanym z płcią, wiekiem, konstrukcją psychiczną. Kiedy zadania stawiane przed dzieckiem przekraczają jego możliwości, parentyfikacja staje się procesem destrukcyjnym dla jego psychiki. Możemy wyobrazić sobie różnicę pomiędzy zaopiekowaniem się młodszym rodzeństwem a zaopiekowaniem się depresyjnym rodzicem. Jest szereg okoliczności sprzyjających destrukcyjnej parentyfikacji. Dzieci są bardziej na nią narażone, jeżeli żyją w rodzinach, w których rodzice lub rodzeństwo jest przewlekle chore fizycznie lub psychicznie, gdy są wychowywanie przez jednego rodzica, gdy rodzice pozostają w silnym konflikcie małżeńskim, gdy są uzależnieni od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, gdy są bardzo ubodzy lub są emigrantami. Innym czynnikiem są cechy osobowościowe dziecka, jego płeć i pozycja wśród rodzeństwa. Nie wszystkie dzieci w rodzinie doświadczają parentyfikacji, w tej roli często znajduje się dziecko najbardziej wrażliwe, empatyczne, dziecko najstarsze lub dziecko płci żeńskiej. Chłopcy częściej stają się osobami zarabiającymi i powiernikami swoich matek. Dziewczynki częściej zajmują się domem i pełnią funkcje opiekuńcze wobec członków rodziny. Znaczący dla rozwoju destrukcyjnej parentyfikacji jest deficyt rodzica w umiejętności opiekowania się dzieckiem. Rodzic może zapewniać tylko instrumentalną opiekę (karmić, zaspokajać potrzeby materialne), nie widząc, że dziecko ma również potrzeby emocjonalne. Może być tak skupiony na własnych stanach emocjonalnych, że nie ma psychicznej przestrzeni na dostrzeżenie potrzeb swojego dziecka. Wynika to nie tylko z realnie trudnej sytuacji życiowej (jak np. przewlekła choroba czy ubóstwo), lecz również z powielania przez rodzica własnych doświadczeń z przeszłości. Skutki parentyfikacji są natomiast łagodniejsze, jeżeli w społecznym otoczeniu dziecka znajduje się choć jedna osoba, która jest dla niego dobrym opiekunem. Jakie skutki ma parentyfikacja dla dziecka? Co się dzieje z takim dzieckiem, kiedy staje się dorosłe? O tym piszę w drugiej części tekstu. Napisała Ewa Szczygielska Tekst oparłam na książce Katarzynhy Schier (2015) „Dorosłe dzieci. Psychologiczna problematyka odwrócenia ról w rodzinie”. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Zdjęcie: Angel Lopez, źródło: Unplash